Post-hbo-opleiding Expert Jonge Kind (IKC)

Startdata: 22 september 2026

Doel: Vanuit een integrale benadering ontwikkel je kennis, vaardigheden, inzichten en attitudes die essentieel zijn voor het vormgeven van betekenisvol onderwijs aan het jonge kind (2-7 jaar) en voor het begeleiden van collega’s en teams.

Voor wie: leerkracht groep 1-2, ib'er/kwaliteitscoördinator

Duur: Vier modules, verspreid over 2 schooljaren. Je volgt 12 lesdagen van 9.00 - 16.00 uur op locatie.

Accreditatie: 2-jarige post-hbo-opleiding, geaccrediteerd door CPION

Inschrijving: individueel

Locatie: Culemborg

Prijs: € 4950,- voor de gehele opleiding (inclusief trainingsmateriaal)

Inhoud

Met deze tweejarige post-hbo-opleiding versterk je als professional structureel de kwaliteit van het onderwijs aan het jonge kind. Dit kan binnen groep 1-2 of in samenwerking met de voorschoolse voorzieningen binnen een Integraal Kindcentrum (IKC). Je richt je op het vergroten van expertise, je eigen leerkrachthandelen, het begeleiden van collega’s en het borgen van doorgaande ontwikkellijnen voor kinderen van 2-7 jaar.

Deze opleiding is in de basis bedoeld voor leerkrachten in groep 1-2, maar slaat ook een brug naar de voorschoolse periode. Hierdoor versterk je de doorgaande lijn en elkaar binnen het IKC. Kennis van de ontwikkeling van 2- tot 4-jarigen is essentieel voor het versterken van het handelen in de groep, óók als er (nog) geen sprake is van formele samenwerking binnen een IKC.

Wij geloven dat je pas echt een jonge-kindexpert wordt als je de tijd krijgt om je kennis te verdiepen én toe te passen in de praktijk. In tegenstelling tot kortere trajecten, biedt deze opleiding ruimte voor coaching en begeleiding op de werkvloer. Alleen het schrijven van een beleidsplan maakt je immers nog geen vaardige specialist. Dat vraagt om echte praktijkervaring, reflectie en professionele groei.

Opbouw van de opleiding

Jaar 1

Module 1: Kennis, veilige omgeving en observatievaardigheden
Je leert hoe breinontwikkeling, structuur en sensitief-responsief handelen bijdragen aan een veilige en stimulerende leeromgeving voor jonge kinderen.

  • Contactmomenten en begeleiding: 3 lesdagen + intervisie
    Totaal: 23 uur

Module 2: Aanbod, rijke en verrijkte leeromgeving
Je leert hoe je het taal- en rekenonderwijs versterkt en thematisch en doelgericht een rijke leeromgeving vormgeeft die spel, taal, rekenen en wereldoriëntatie verbindt.

  • Contactmomenten en begeleiding: 3 lesdagen + intervisie
    Totaal: 23 uur
  • Na module 2: schoolbezoek 1 (coaching) + intervisie
    Totaal: 4 uur

Jaar 2

Module 3: Spelend lesgeven en begeleiden van ontwikkeling
Je verdiept je in spelend en doelgericht lesgeven door passende instructievormen te combineren met observatie, differentiatie en coaching.

  • Contactmomenten en begeleiding: 3 lesdagen + intervisie
    Totaal: 23 uur
  • Na module 3: schoolbezoek 2 (coaching)
    Totaal: 2 uur

Module 4: Kwaliteitszorg binnen het IKC
Je leert hoe je kwaliteitsverbetering aanstuurt door visiegedreven te werken, collega’s te begeleiden en samen te bouwen aan een doorgaande lijn.

  • Contactmomenten en begeleiding: 3 lesdagen + intervisie
    Totaal: 23 uur
  • Eindobservatie: 2 uur
  • Eindpresentatie: 7 uur

Totaal aantal contacturen: 107

 

Zelfstudie en opdrachten

  • Literatuur lezen: 100 uur
  • Portfolio opbouwen: 100 uur
  • Verwerkingsopdrachten: 80 uur
  • Nulmeting uitvoeren + uitwerken: 25 uur
  • Schoolbezoek vier andere IKC’s: 8 uur
  • Voorbereiden eindpresentatie: 25 uur
  • Opstellen onderwijsplan jonge kind: 25 uur
  • Gemiddelde studielast per week: 6,5 uur

Totaal aantal zelfstudie-uren: 363

 

Meer informatie over de modules vind je in de carrousel hieronder:

Overzicht modules (jaar 1 en 2)

Module 1 Kennis, veilige omgeving en observatie- vaardigheden

Jaar 1

In de eerste module ontwikkel je diepgaand inzicht in de ontwikkeling van het brein, leerprocessen en de groei van executieve functies (0–7 jaar). Je leert hoe structuur, routines en een sensitief-responsieve houding bijdragen aan een veilige leeromgeving waarin kinderen optimaal tot ontwikkeling komen. Je traint je observatievaardigheden, leert denkfouten te herkennen en verbindt deze inzichten aan je dagelijkse leerkrachthandelen. Ook voer je een nu-meting uit op je eigen school, gericht op de onderdelen van Groeibewust Kleuteronderwijs.

Module 2 Aanbod, rijke en verrijkte leeromgeving

Jaar 1

In deze module leer je betekenisvolle leeromgevingen te ontwerpen waarin spel, taal en rekenen op natuurlijke wijze samenkomen in uitdagende hoeken. Door te thematiseren ontwerp je een verrijkte leeromgeving vanuit gedeeld eigenaarschap met de leerlingen. Hierbij vormt wereldoriëntatie de basis van je thema’s. Je verdiept je in de reken- en taalontwikkeling van jonge kinderen, ook van NT2-leerlingen, en leert deze te integreren in je aanbod. Daarbij onderzoek je hoe peuter- en kleuterthema’s op elkaar aansluiten en hoe je de doorgaande lijn van 2–7 jaar borgt.

Module 3 Spelend lesgeven en begeleiden van ontwikkeling

Jaar 2

Deze module draait om didactiek. Je leert hoe spelend lesgeven tot stand komt via (expliciete) directe instructie, spelinstructie en exploratieve instructie, afgestemd op de zone van naaste ontwikkeling. Je ontwikkelt begeleidingsvaardigheden zoals het geven van ontwikkelimpulsen en spelbegeleiding passend bij de ontwikkelingsfase. Je coacht onderwijsprofessionals in het versterken van instructie, spelbegeleiding, thematiseren en het werken met grote en kleine kringen.

Module 4 Kwaliteitszorg binnen het IKC

Jaar 2

In de afsluitende module werk je aan visiegedreven kwaliteitsverbetering. Je leert observatiedata te gebruiken om onderwijskwaliteit zichtbaar en bespreekbaar te maken. Je begeleidt collega’s in het borgen van doorgaande leerlijnen en ontwikkelt een onderbouwd onderwijsplan jonge kind. Ook leer je overdrachtsmomenten en kindbesprekingen vorm te geven, in samenwerking met opvang en ouders.

Toelatingseisen

Toelating is mogelijk wanneer voldaan wordt aan de volgende voorwaarden:

Vooropleiding
Je beschikt over een diploma van de pabo (hbo-niveau) of masterdiploma gericht op onderwijs.

Werkervaring

  • Je bent minimaal twee jaar werkzaam als leerkracht in groep 1-2 (of combinatiegroep 1-2-3) in het basisonderwijs. Of je hebt een sturende rol binnen de onderwijsorganisatie.
  • Je werkt minimaal twee dagen per week in deze groep, of bent vanuit een andere rol betrokken bij groep 1-2 (zoals ib/kc). In het tweede geval is het belangrijk dat je tijdens deze opleiding de mogelijkheid moet hebben om voor een kleutergroep te staan om je eigen handelen te versterken.

Praktijkdeelname

  • Je hebt toestemming van de schoolleiding om praktijkopdrachten uit te voeren binnen de groep en de school.
  • Je mag in overleg met collega’s en ouders observaties uitvoeren en beelden verzamelen (in eigen beheer) ter ondersteuning van het leerproces.

In te leveren bij inschrijving:

  • Kopie van het pabo-diploma (of soortgelijk masterdiploma)
  • Praktijkverklaring (model wordt aangeleverd door de opleiding)
  • Korte motivatie via intakeformulier (online of op papier)

Beoordeling en toelating

Na ontvangst van de documenten wordt de aanmelding beoordeeld. Bij twijfel over motivatie of geschiktheid kan er een intakegesprek plaatsvinden met de opleidingscoördinator. Hierna volgt een definitieve beslissing over toelating.

Toetsingsopdrachten en eindproducten

  1. Portfolio
    Aan het begin van de opleiding breng je de beginsituatie op de eigen school in kaart. Tijdens de opleiding wordt dit aangevuld met observaties, reflecties en praktijkvoorbeelden. Het portfolio toont de professionele groei en dient als bewijs van de ontwikkelde vaardigheden op het gebied van structuur, spel, leeromgeving en kwaliteitszorg.
  2. Onderwijsplan jonge kind
    Je ontwikkelt een onderwijsplan waarin je laat zien hoe de visie op het jonge kind vertaald is naar concrete afspraken en werkwijzen op schoolniveau. Kwaliteitszorg speelt hierin een centrale rol.
  3. Plan van aanpak
    Je signaleert waar binnen de school nog ontwikkelmogelijkheden liggen, zowel op inhoudelijk als organisatorisch niveau. In het plan van aanpak beschrijf je concrete, realistische vervolgstappen die bijdragen aan duurzame kwaliteitsverbetering van het onderwijs aan het jonge kind.
  4. Eindobservatie in de groep
    Een docent beoordeelt je pedagogisch en didactisch handelen, met aandacht voor doelgerichtheid, responsiviteit en opbrengstgerichtheid. Daarbij wordt gekeken in hoeverre je kwaliteitsaspecten weet te verbinden aan je handelen, zoals het inzetten van observatie-instrumenten en het benutten van opbrengsten.
  5. Presentatie eindopdracht
    Je presenteert aan (een deel van) de groep de opbrengsten van de opleiding voor school, team en kind. Daarbij reflecteer je op de gekozen aanpak, onderbouwing vanuit theorie en je rol in het versterken van kwaliteitszorg binnen het IKC.

Kosten

De studiekosten voor de gehele opleiding zijn € 4950,-. Dit is inclusief lunch en trainingsmateriaal op de lesdagen.

Locatie en data

De bijeenkomsten vinden plaats op een goed toegankelijke en centraal gelegen locatie in Culemborg. De locatie is op loopafstand van een station en heeft voldoende parkeergelegenheid in de omgeving. Voor de lunch wordt gezorgd.

Adres:
Helder Onderwijsadvies
Parallelweg West 15A
4104 AX Culemborg

Route en routebeschrijving


De lestijd is van 9.00 tot 16.00 uur. Bekijk de startdata voor 2026-2027 hieronder:

Jaar 1

  • dinsdag 22 september 2026
  • dinsdag 17 november 2026
  • dinsdag 19 januari 2027
  • dinsdag 9 maart 2027
  • dinsdag 6 april 2027
  • dinsdag 8 juni 2027

Jaar 2

  • dinsdag 28 september 2027
  • dinsdag 23 november 2027
  • dinsdag 11 januari 2028
  • dinsdag 7 maart 2028
  • dinsdag 11 april 2028
  • dinsdag 6 juni 2028

De intervisie, de schoolbezoeken en de coaching op de werkvloer en eindobservatie worden in overleg gepland.

Eindtermen

Aan het eind van de opleiding bezit je de volgende kennis en vaardigheden:

  • 1 Je beschikt over diepgaande en recente wetenschappelijke kennis van de ontwikkeling van jonge kinderen van 2-7 jaar: neuro- en ontwikkelingspsychologie en leerlijnen.
  • 2 Je begrijpt hoe leren tot stand komt bij jonge kinderen en kunt deze inzichten vertalen naar concreet leerkrachthandelen, afgestemd op ontwikkelingslijnen en de zone van naaste ontwikkeling.
  • 3 Je kunt sensitief-responsief handelen in de praktijk toepassen en hebt inzicht in hoe structuur in ruimte, tijd, routines en interactie bijdraagt aan een veilige en rijke leeromgeving.
  • 4 Je bent in staat om zo bias-vrij mogelijk te observeren.
  • 5 Je ontwerpt betekenisvolle, kennisrijke spelthema’s vanuit wereldoriëntatie, waarbij hoeken als bouwhoek, taalhoek en rekenhoek doelgericht worden ingericht op basis van ontwikkeldoelen.
  • 6 Je kunt thematiseren in zes fasen toepassen (van opening tot afronding) en je begrijpt het belang van spelverhalen, eigenaarschap van kinderen en betekenisvol aanbod.
  • 7 Je stemt peuter- en kleuterthema’s op elkaar af, gericht op een doorgaande ontwikkelingslijn van 2-7 jaar binnen het IKC.
  • 8 Je beschikt over kennis van de rekenontwikkeling (getalbegrip, meten, meetkunde) en je kunt rekenroutines en prentenboeken inzetten in betekenisvolle contexten.
  • 9 Je stimuleert mondelinge taalvaardigheid en beginnende geletterdheid bij jonge kinderen, met oog voor NT2-leerlingen en zwakke woordleerders, en je maakt doelgericht gebruik van taalroutines en interactie.
  • 10 Je beheerst de didactiek van spelend lesgeven en weet hoe directe instructie, spelinstructie en exploratieve instructie elkaar aanvullen.
  • 11 Je kunt ontwikkelingslijnen herkennen in spel en hier gerichte impulsen op geven, passend bij het niveau en de behoefte van het kind.
  • 12 Je differentieert in instructie en aanbod, werkt doelgericht met grote en kleine kringen, en stemt af op de beginsituatie van de groep.
  • 13 Je begeleidt spel systematisch, observeert ontwikkeling in spel en weet dit te verbinden aan leerdoelen.
  • 14 Je coacht collega’s en pedagogisch medewerkers in het versterken van het aanbod, het begeleiden van spel en het toepassen van thematisering.
  • 15 Je reflecteert op je eigen rol als voorbeeldfiguur binnen het team, stelt verbeterdoelen op en draagt actief bij aan teamontwikkeling.
  • 16 Je begrijpt het belang van kwaliteitszorg binnen het jonge kind onderwijs en weet hoe opbrengstgericht en visiegedreven gewerkt wordt binnen het IKC.
  • 17 Je analyseert onderwijskundige data en observaties, en vertaalt deze naar concrete verbeteracties in het onderwijsaanbod.
  • 18 Je stelt een onderbouwd onderwijsplan op voor het jonge kind, in lijn met visie, praktijkervaring, observaties en teamafspraken.
  • 19 Je draagt bij aan een gedragen visie op onderwijs aan jonge kinderen, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten, gedeelde waarden en praktijkervaring.
  • 20 Je ondersteunt de doorgaande pedagogisch-didactische lijn binnen het IKC, in samenwerking met collega’s uit de kinderopvang en onderbouw.
  • 21 Je begeleidt effectieve overdrachtsmomenten, oudergesprekken en kindbesprekingen tussen kinderopvang en onderwijs.

Delen:

Docenten

Ynte Essers

Ynte Essers is directeur van Helder Onderwijsadvies en Focus PO en zet zich in voor het versterken van onderwijskwaliteit, met speciale aandacht voor het jonge kind. Vanuit haar achtergrond als leerkracht, coördinator en adviseur verbindt ze theorie en praktijk krachtig.

Anouk Prick-van den Boorn

Anouk Prick-van den Boorn is onderwijsadviseur en specialist jonge kind, met expertise in breinontwikkeling, structuur en gedrag. Dankzij haar ervaring in speciaal onderwijs en autismebegeleiding weet ze hoe belangrijk duidelijke kaders en praktische toepasbaarheid zijn.

Femke Ruiter

Femke Ruiter is onderwijsadviseur met een achtergrond in pedagogische wetenschappen, leerlingenzorg en lesmateriaalontwikkeling. Ze combineert kennis van onderwijs en didactiek met oog voor de ontwikkeling van het jonge kind.

Jojanneke Beugelink

Jojanneke Beugelink is onderwijsadviseur met ruime ervaring in speciaal (basis)onderwijs, teamondersteuning en burgerschapsontwikkeling. Haar analytische blik en rustige aanpak brengen complexe vraagstukken terug tot de kern, altijd afgestemd op het jonge kind.